Feeds:
Wpisy
Komentarze

Posts Tagged ‘Oksana Zabużko’

Sekrety są porzucane, ale czy na pewno? 

Z nazwiskiem Oksany Zabużko zetknęłam się po raz pierwszy kilka lat temu, szukając w teatrach warszawskich przedstawienia, które mogłabym obejrzeć w czasie świąt Bożego Narodzenia. W repertuarze teatru Polonia zaskoczył mnie, a jednocześnie zaintrygował, tytuł monodramu Badania terenowe nad ukraińskim seksem. Kliknęłam, by poznać szczegóły monodramu. I tak dowiedziałam się o Oksanie Zabużko.

W tym roku Oksana Zabużko została laureatką Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus” za książkę Muzeum porzuconych sekretów. Nagrodę otrzymała także tłumaczka książki Katarzyna Kotyńska.

O Oksanie Zabużko również w numerze 12/2012 Nowych Książek (w czytelni).

O Oksanie Zabużko również w numerze 12/2012 Nowych Książek (w czytelni).

Oksana Zabużko to współczesna poetka, pisarka i eseistka ukraińska. Na stałe mieszka w Kijowie. Jest doktorem filozofii. Specjalizuje się w estetyce, etyce i literaturoznawstwie. Wykłada estetykę w Instytucie Filozofii Akademii Nauk w Kijowie od 1988r. Dzięki stypendium Fundacji Fulbrighta Zabużko wykładała kulturę ukraińską w uniwersytetach w USA, m.in. w Harvardzie, na początku lat 90. Tam również pracuje twórczo.  W kraju angażuje się do działań społecznych i obywatelskich. Pełni wiele ważnych funkcji, m.in. członka Rady Narodowej ds. Kultury przy Prezydencie Ukrainy. Wypowiada się w sprawach ważnych dla Ukrainy.

Zabużko swoją twórczość literacką zaczęła od poezji. Wydała kilka tomików wierszy. Pierwsza jej powieść Badania terenowe…. przyniosła pisarce światową sławę. Była wielokrotnie nagradzana i wystawiana na deskach teatrów na Ukrainie i na świecie jako monodram. Została przetłumaczona na kilkanaście języków obcych. Poza poezją i prozą doceniana jest także eseistyka Zabużko. Pisarka otrzymała order III klasy Księżnej Olgi. Włada kilkoma językami, w tym polskim. Jest literatką cieszącą się uznaniem nie tylko na Ukrainie, ale w wielu krajach na świecie.  Badania terenowe…. doczekały się inscenizacji, a także Bajka o kalinowej fujarce. W Radiu Praga nadawane było słuchowisko wg opowiadania Dziewczynki  z tomu  Siostro siostro.

Muzeum porzuconych sekretów jest powieścią o miłości. O szczęśliwej miłości partnerskiej między Daryną a Adrianem. O miłości w przyjaźni, szczerej i wiernej, między Władą a Daryną.  O miłości do ojczyzny pełnej poświęcenia, również własnego życia, bólu i wewnętrznego rozdarcia w czasie wojny. Akcja opowieści rozgrywa się głównie w Kijowie i lasach Ukrainy.

Głównymi bohaterami Muzeum.. są dziennikarka telewizyjna Daryna Hoszczynska i antykwariusz Adrian Watamaniuk. Losy ich są splecione z  wydarzeniami historycznymi okresu II wojny światowej i współczesnymi. Daryna prowadzi cykliczny program o ludziach znaczących dla Ukrainy, wyznających humanistyczne i ogólnoludzkie wartości, potrafiących poświęcić życie za sprawę, w którą wierzą. Bohaterka zadaje sobie i innym pytania o motywacje postępowania człowieka i stara się dociec odpowiedzi na nie. Adrian wspiera ją i pomaga zawodowo oraz życiowo. Oboje zakochują się w sobie. Połączyła ich praca Daryny. Adrian chciał ją poznać, gdy dowiedział się, że zbiera materiały do filmu o Ołenie Dowhanównie. W archiwum muzeum Daryna odnajduje stare zdjęcie młodej kobiety w mundurze wśród  żołnierzy UPA. Tą kobietą była Ołena (Hela). Jak się okazało, to cioteczna babka Adriana. Życie Adriana i Daryny zaczyna przeplatać się z losami wojennych bojowników. Wspomnienia o Heli wywołują u Adriana sny. Te sny to reminiscencje z czasów wielkiej wojny, walki Ukraińców z Niemcami. Dzięki nim, w wymiarze wojennym, pojawia się Adrian Ortyński, oficer UPA. Możemy podążać jego wojenną drogą i drogą jego towarzyszy, a także Heli, w której Ortyński był zakochany. Prowadzą walkę nie tylko o przetrwanie, ale też o zachowanie osobistej i narodowej godności oraz tożsamości. Wojna to nie tylko cierpienie, śmierć, strach, rozpacz czy zdrada. To również bohaterstwo, miłość, przyjaźń i nowe życie. To dylematy pojawiające się nie tylko w trudnych momentach jednostek i narodów. Losy  bohaterów z czasów wojennych i współczesnych krzyżują się ze sobą, plączą, schodzą i rozchodzą, zrywają jak w kłębku wełny. Dzięki kolejnym snom Adriana Daryna coraz lepiej rozumie wybory i życie ludzi, którzy przeżyli wojnę i którym się przeżyć nie udało. Sny to literacki zabieg autorki, aby pokazać złożoność życia i jego zależność od okoliczności, jak przeszłość może wpłynąć na teraźniejszość i przyszłość.

Bohaterami powieści są także malarka Władysława Matusewicz i jej drugi mąż deputowany ludowy Wadym. Włada jest przyjaciółką Daryny z dzieciństwa. Ich przyjaźń jest szczera i wierna, taka na dobre i na złe. […] Włada odnosi sukcesy za granicą, a nie jest doceniana we własnym kraju. Środowisko artystyczne zazdrości jej uznania i popularności w Europie. To znane zjawisko nie tylko na Ukrainie. Artystka ginie w wypadku drogowym w niewyjaśnionych  okolicznościach. Znikają jej obrazy, które wiozła ze sobą. Tylko Daryna ze swoim partnerem stara się ocalić pamięć i spuściznę malarki w imię ich wieloletniej przyjaźni.

Przez Ukrainę przetacza się pomarańczowa rewolucja i zmiany z tym związane. Czy jednak są one korzystne? Bywa różnie…

Oksana Zabużko: Muzeum porzuconych sejretówW powieści znajdujemy wielu bohaterów. Żyją oni w przeszłości i teraźniejszości. Różnorodne są ich charaktery i losy. Oksana Zabużko jest przekonana, że literatura winna być obrazem wielowymiarowym. A ona pisze, żeby dowiedzieć się jak to było, co się  działo z bohaterami.  Autorka  niezwykle ciekawie prowadzi nas przez meandry jednostkowych losów bohaterów powieści i narodu ukraińskiego. Plastycznie i sugestywnie pokazuje historię Ukrainy, głównie w czasie II wojny światowej. Wzbudziła moje zainteresowanie przeszłością, szczególnie stosunkami polsko-ukraińskimi. Oksana Zabużko pokazuje różnorodne postaci, bogate psychologicznie. Ładnie pokazana jest miłość Daryny i Adriana oraz przyjaźń między Władą a Daryną. Bez lukru, prawdziwie. Pojawiają się też osoby z dominacją cech negatywnych, zdrajcy, gestapowcy, pracownicy KGB. Pozytywni bohaterowie nie są pozbawieni wad i słabości. Sugestywność opisów w snach Adriana wyzwalała we mnie emocje i uczucia towarzyszące bohaterom. Bałam się, gdy oni się bali; czekałam, gdy oni na coś czekali; cieszyłam się razem z nimi. Czasem gubiłam się w wątkach, ale po zastanowieniu wracałam na właściwy tor opowieści. Zaskakujący i nowy był dla mnie pomysł ujęcia opowieści w formie sal muzealnych.

Każdy czytelnik znajdzie w książce Oksany Zabużko coś dla siebie, ponieważ jest ona różnorodna i porusza wiele problemów bliskich ludziom w ogóle, nie tylko Ukraińcom, a więc uniwersalnych. Sekrety są porzucane, jak głosi tytuł książki, ale czy na pewno?

Już po przeczytaniu opowiadań Siostro, siostro i powieści Terenowe badania nad ukraińskim seksem, byłam przekonana, że warto sięgnąć po Muzeum…  I nie zawiodłam się. Oksana Zabużko zasługuje na literackiego Nobla.

dkklogo2Elżbieta Pajączkowska
Dyskusyjny Klub Książki
Oleska Biblioteka Publiczna

.

Recenzja dostępna również na stronach Instytutu Książki >>>>.

*Oksana Zabużko: Muzeum porzuconych sekretów / przeł. Katarzyna Kotyńska. – Warszawa : W.A.B, 2012.

Tytuł na naszych półkach wkrótce. Teraz proponujemy:


www.bibliosfera.olesno.pl
w.bibliotece.pl/community/libraries/oleskabp
www.bibliosfera.olesno.pl/dkk

Reklamy

Read Full Post »

Swoistego rodzaju odkrycie czytelnicze, lektura zapewniająca zadowolenie i czytelnicze spełnienie. Jestem pod dużym wrażeniem zarówno treści, jak i formy.

Oksana Zabużko: Muzeum porzuconych sejretówNareszcie KSIĄŻKA! Jestem pod dużym wrażeniem zarówno treści, jak i formy. Najnowszą powieść ukraińskiej pisarki i poetki przeczytałam z prawdziwym zainteresowaniem i z niekłamaną przyjemnością. Pamiętam, że z podobnym napięciem i zafascynowaniem poznawałam ponad rok temu twórczość Alice Munro. A dziś jest ona laureatką Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Może to o czymś świadczy? W każdym razie powieść Zabużko jest dla mnie ważnym przeżyciem literackim. Na pewno nie jest to książka łatwa… Ale z pewnością jest to książka poruszająca. I to we wszystkich jej warstwach; i tej obyczajowej, i historycznej, i politycznej.

Autorka, w imieniu bohaterki, pisze: „Zupełnie jakby nagle odsłoniły się przede mną wszystkie te „sekrety”, które zrobiłyśmy, a potem porzuciłyśmy, żeby do nich nigdy więcej nie wrócić – jak wszystkie dalej leżą tam, w ziemi. Wszystkie nasze zaprzysiężone przyjaźnie, łzy, obietnice… Nasze maleńkie życia, przykryte szkiełkami – jak eksponaty u mamy w muzeum. Takie ogromne muzeum porzuconych „sekretów”. A ludzie po nim chodzą – i nawet się nie domyślają, co mają pod nogami…” (s. 450). Nawiązując do dziewczęcej zabawy w „ukrywanie sekretów”, Oksana Zabużko wyjaśnia sens tytułu powieści. Dodam, że powieść odkrywa przed czytelnikiem „sekrety” niezwykle ważne, życiowo niezbędne.

Główna bohaterka Daryna Hoszczynska to kobieta nietuzinkowa, o silnej osobowości, potrafiąca radzić sobie z problemami i przeciwnościami życia. Jest dziennikarką telewizyjną, prowadzi własny program o niezwykłych „zwykłych” ludziach, a potem, gdy zostaje zwolniona z pracy, musi borykać się z losem i od podstaw budować nową rzeczywistość. Jej życie osobiste jest powikłane, co nie znaczy, że nie stara się go ustabilizować. Wychowana tylko przez matkę, pracownicę muzeum, (jej ojciec jako przeciwnik oficjalnej polityki władz poddany został indoktrynacji, włącznie z pobytem w zakładzie psychiatrycznym), „ucieka” z domu w małżeństwo, które nie przetrwało długo. Prowadzi później bujne życie towarzyskie, robi karierę zawodową, by wreszcie poznać miłość swego życia – Adriana Watamaniuka. I o tym między innymi jest ta książka – o miłości, o związku między mężczyzną i kobietą i wpływie tego związku na codzienność bohaterów, ich postawy i wybory życiowe. Powieść odkrywa więc w pewnym sensie istotne „sekrety” egzystencjalne człowieka.

Wątkiem bardzo ściśle związanym z tą warstwą fabuły utworu jest wątek przyjaźni Daryny z Władą, wybitną ukraińską artystką, uznaną na Zachodzie malarką, która ginie w wypadku samochodowym. Pozostawia córkę, towarzysza życiowego – opozycyjnego polityka ukraińskiego – oraz swe obrazy, między innymi te, które wchodzą w skład cyklu „Sekrety”  (wieloznaczność słowa „sekrety” wyraźnie wskazuje na jego funkcję jako słowa-klucza). Główna bohaterka pragnie zrozumieć tę niepotrzebną śmierć, przez kilka lat prowadzi swego rodzaju śledztwo, gdyż chce poznać istotę swej przyjaźni z Władą Matusewycz. I odkrywa kolejne „sekrety” życia i więzi międzyludzkich.

Szczególnie zafrapowała mnie w trakcie lektury ta warstwa fabularna, którą nazwę po prostu historyczną. A dotyczy ona konkretnie jednego zdjęcia z czasów krótko po wojnie i osób na tym zdjęciu przedstawionych. Jest ich pięcioro, czterej mężczyźni i jedna kobieta. O kobiecie od początku wiadomo, kim jest – Ołena Dowhanówna, czyli Hela, jak się okazało siostra babci Adriana Watamaniuka. O pozostałych nic nie wiadomo. I znowu główna bohaterka, rasowa dziennikarka, podejmuje śledztwo, by wytropić, poznać i przedstawić wzajemne związki tych postaci, członków UPA, podziemnej organizacji ukraińskiej walczącej najpierw z Niemcami, potem z Polakami i Sojuzem. I udaje jej się tego dokonać. Znowu odkryte zostają kolejne „sekrety”, tym razem dotyczące przeszłości historycznej Ukrainy. Zostają odkryte przy tym także „sekrety” miłości, poświęcenia, patriotyzmu, zdrady… Ciekawy jest pomysł fabularny na odkrywanie tych tajemnic – są nim tzw. sny Adriana, który jak gdyby śni życie swego imiennika Adriana Ortyńskiego. Przy okazji polski czytelnik poznaje historię przedstawioną  z punktu widzenia obywatelki Ukrainy, a więc być może nieco odmienną od tej, którą zna…

I wreszcie „sekrety” współczesności Ukrainy… Te powieść także odkrywa. Wyjaśnia mechanizmy walki o władzę, potęgę pieniądza i jego wpływ na rzeczywistość, wykorzystywanie mediów na wpływanie na decyzje polityczne itd. itp. I chociaż nie możemy o tej książce mówić jako o utworze politycznym, jednak i ta warstwa w książce istnieje, jest bardzo interesująca i wpływa na wzrost wartości całej książki.

O tej książce można by mówić bardzo, bardzo wiele. Jest zdecydowanie zajmująca, wielowarstwowa, zmuszająca do przemyśleń, refleksji, wywołująca różnorodne tematy do dyskusji, z pewnością nie nudzi i z pewnością dostarcza satysfakcji intelektualnej. Dla mnie jest to swoistego rodzaju odkrycie czytelnicze, lektura zapewniająca zadowolenie i czytelnicze spełnienie. (Sięgnęłam zresztą – pod wpływem tej książki – do wcześniejszej twórczości autorki, która dostępna jest w naszym kraju i jestem usatysfakcjonowana zarówno opowiadaniami, powieścią – „Badania terenowe nad ukraińskim seksem”- jak i wierszami.)

I w tym miejscu koniecznie muszę jeszcze zwrócić uwagę na formę tego dzieła. Powieść trzeba czytać bardzo dokładnie, należy uważnie przeczytać każde słowo, gdyż każde jest ważne! Maniera dopowiedzeń nawiasowych – przyjęta przez autorkę –  jest szczególnie ciekawa, gdyż wzbogaca treść książki o przemyślenia filozoficzne, etyczne, estetyczne itd. Pozwala przy tym czytelnikowi na wnikliwsze zrozumienie przedstawianej treści, na dogłębne rozważenie podejmowanych problemów.  „Muzeum porzuconych sekretów” to jednym słowem – mistrzostwo stylu i języka, bogactwo formy i treści. Uważam, że warto poznać tę książkę. „I tyle!!!”

dkklogo2Gabriela Kansik
Dyskusyjny Klub Książki
Oleska Biblioteka Publiczna

.

*Oksana Zabużko: Muzeum porzuconych sekretów /  przeł. Katarzyna Kotyńska. – Warszawa : W.A.B, 2012.

Tytuł na naszych półkach wkrótce. Teraz proponujemy:


www.bibliosfera.olesno.pl
www.bibliosfera.olesno.pl/dkk

Read Full Post »

Tematem spotkania 12 XI jest książka Oksany Zabużko.

Tematem spotkania 12 XI jest książka Oksany Zabużko, laureatki tegorocznego „Angelusa”.

W naszym katalogu:

Książka, które jest tematem spotkania, będzie dostępna wkrótce.


www.bibliosfera.olesno.pl
www.bibliosfera.olesno.pl/dkk

Read Full Post »