Feeds:
Wpisy
Komentarze

Posts Tagged ‘Smoleńsk’

2 stycznia 2013 r. zmarła Teresa Torańska. 23 października tego samego roku staraniem wydawnictwa Nowa Litera została wydana jej książka „Smoleńsk”. Ostatnia książka Teresy Torańskiej. Książka, która już stała się dokumentem historycznym. Książka rzetelna, obiektywna, przejmująca…

smolensk„Smoleńsk” składa się ze wstępu Autorki, 31 wywiadów oraz artykułów uzupełniających Lidii Ostałowskiej i wydawcy, Pawła Szweda. Wywiady przeprowadziła Torańska z rodzinami ofiar katastrofy lotniczej z dnia 10 kwietnia 2010 r., a także polskimi politykami i historykami. Wypowiedzi udzielili Autorce przedstawiciele różnych opcji politycznych, wyraziciele różnorodnych poglądów, ludzie bezpośrednio dotknięci tragedią, bliscy ofiar tej niewyobrażalnej katastrofy, osoby prywatne i publiczne. Materiały do mającego powstać reportażu zbierane były w ciągu 2010 i 2011 roku. Nie wszystkie zebrane wywiady ukazały się w książce, która zresztą w zamyśle Autorki (jak zdradza mąż dziennikarki i pisarki Leszek Sankowski) miała być zupełnie inna. Wszystkie natomiast wywiady były autoryzowane, co tym bardziej potwierdza autentyczność ich przekazu.

Dla mnie książka Torańskiej jest nie tylko źródłem wiedzy o przebiegu tragedii lotniczej, jej następstwach dla bliskich ofiar i dla kraju, dla mnie ta książka jest świadectwem narodzin i rozwoju kolejnego mitu narodowego. Nie wiem, czy taki był zamysł Autorki, ale odczytałam w tej publikacji wiele narodowych kompleksów i zahamowań. Wzajemne oskarżenia, licytacje, kto bardziej cierpi, kto lepiej i godniej przechodzi żałobę, kto zasługuje na większe współczucie, świadczą o istniejących w polskim społeczeństwie przedziałach, podziałach i rozdziałach. „I znowu są dwie Polski – są jej dwa oblicza”, pisał niedługo po smoleńskiej tragedii Jarosław Marek Rymkiewicz. Katastrofa, która początkowo wywoływała łzy w oczach i zapierała dech w piersiach swym ogromem i niewyobrażalnością, stawała się z upływem kolejnych dni, miesięcy i lat zarzewiem sporów, przyczyną niesnasek, wywołała prawdziwą wojnę polsko-polską. Dzisiaj tego tematu nie chce się podejmować nawet w gronie rodzinnym w obawie przed konfliktem z rozmówcami, ta sprawa wywołuje wciąż wiele emocji w każdym Polaku. I w trakcie lektury książki czuje się, że Autorka przewidziała właśnie taki rozwój sytuacji. Wydaje się, że intencję Torańskiej zrealizowała także Elżbieta Lewczuk, która opracowała układ treści książki. Osiem części opowiada o kolejnych etapach żałoby narodowej, narodzinach kolejnych teorii spiskowych, eskalacji nastrojów rozrachunkowych w społeczeństwie.

Ta książka jest według mnie także pewnym przyczynkiem do poszerzenia wiedzy o człowieku. Bardzo niewiele odnalazłam w tej publikacji uczuć szlachetnych, bezinteresownych, budzących wiarę w dobroć człowieka. Wdzięczności za troskę, za zainteresowanie, za współczucie, za pomoc też było bardzo mało. Na odwrót. W większości wywiadów odczytałam skrajnie przeciwstawne uczucia. Dominowały małostkowość, egoizm, pazerność, roszczeniowość, zakłamanie, wyrachowanie, cynizm, megalomania i wiele innych jeszcze. Czyżby człowiek taki właśnie był? Wydaje się, że Autorka w sposób niezamierzony chyba przedstawiła w swej książce smutną prawdę o człowieku: łatwiej być złym niż dobrym, łatwiej szukać winnych niż wybaczyć, łatwiej nienawidzić niż kochać.

W ostatniej książce Torańskiej na plan pierwszy wysuwa się prawda przekazu. Autorka nie interpretuje i nie komentuje uzyskanych informacji, nie ocenia, nie narzuca własnego zdania. Słucha mądrze, pozwala się wypowiedzieć rozmówcom, czasem tylko zadaje krótkie pytanie, niekiedy nawet prowokujące. Otrzymuje w związku z tym relacje szczere, a przynajmniej sprawiają wrażenie szczerych i bezpośrednich. Są to wywiady ciekawe, przejmujące, każdy z nich jest inny, każdy niesie swoje indywidualne przesłanie. Książka jest interesująca poprzez obiektywizm przekazu i mądre spojrzenie na trudną sprawę. Nie epatuje emocjonalnością, nie jątrzy i nie podsyca nastrojów. Dokumentuje tragiczne wydarzenie i jego następstwa.

Na zakończenie oddaję głos Autorce: „Zginęli wszyscy, dziewięćdziesiąt sześć osób. (…) Żałoba jest jak mgła: otula ofiarę. Niedobrze, jeśli przenika i paraliżuje żywych, jeśli zamiast współczucia i uszanowania wyzwala złość, poczucie krzywdy, prowadzi do pragnienia zemsty. (…) Z żałobą się nie dyskutuje, ale żałoba nie zwalnia od myślenia.”

dkklogo2Gabriela Kansik
Dyskusyjny Klub Książki
Oleska Biblioteka Publiczna

.

Reklamy

Read Full Post »

Na temat najbliższego spotkania Dyskusyjnego Klubu Książki klubowiczki wybrały „Smoleńsk” – ostatnią, nieukończoną książkę Teresy Torańskiej.

DKK 13 V

Dyskusyjny Klub Książki – 13 maja, godz. 17.30 – zapraszamy!

smolenskOstatnia książka Teresy Torańskiej, którą sama autorka uważała za jedną z dwóch, obok „Onych”, najważniejszych w jej dorobku. Zbiór rozmów (kilku  już opublikowanych i wielu zrobionych na potrzeby tej książki, które nigdy nie ukazały się w druku) składa się na obraz Polski „posmoleńskiej” – jak ta katastrofa wpłynęła na społeczeństwo, polityków, ludzi związanych ze sprawą smoleńską i przyszły kształt życia politycznego w Polsce. Teresa Torańska pracowała nad tą książką do końca, nie zdążyła zrobić jeszcze kilku wywiadów, ale materiał, który pozostawiła, jest ważną diagnozą dzisiejszej Polski.  (Nota wydawcy)

 

 

Smoleńsk / Torańska ; [wybór i oprac. red. Elżbieta Lewczuk]. – Warszawa : Wielka Litera, cop. 2013. Książka w naszym katalogu >>>>


www.bibliosfera.olesno.pl w.bibliotece.pl/community/libraries/oleskabp www.bibliosfera.olesno.pl/dkk

Read Full Post »